تاریخ جغرافی اجتماعی دوره ی راهنمایی

جغرافیا و محیط زیست شهر سوخته
بر مبنای یافته های باستان شناسان شهر سوخته 151 هکتار وسعت دارد و بقایای آن نشان می دهد که این شهر دارای پنج بخش مسکونی واقع در شمال شرقی شهر سوخته بخش های مرکزی منطقه صنعتی بناهای یادمانی و گورستان است که به صورت تپه های متوالی و چسبیده به هم واقع شده است هشتاد هکتار شهر سوخته مسکونی بوده تحقیقات نشان داده است که این محوطه برخلاف اکنون که محیط زیست کاملاً بیابانی دارد و فقط درختان گز در آن جا دیده می شد در پنج هزار سال قبل از میلاد منطقه ای سبز و خرم با پوشش گیاهانی متنوع و بسیار مطلوب بوده و درختان بید و مجنون افرا و سپیدار در آنجا فراوان وجود داشته .
اسکلت مردان و زنان شهر سوخته
در شهر سوخته 250 اسکلت انسان پیدا شده مسن ترین اسکلت انسانی که پیدا شده متعلق به یک زن 85 ساله بوده است.

 
قد بلندترین اسکلت هم متعلق به یک مرد 40-35 ساله بوده که قدش 92/6 بوده که در کل ایران باستان هم قد بلندترین مرد بوده عمده ترین دلایل این مرگ ها بیماری های عفونی از جمله سرطان پوست و سل در رتبه ی اول چسبندگی استخوان و شکستگی مهره ها در اثر کار و حوادث کاری زیرا مشغله و کار زنان و مردان شهر سوخته بیش از حد بوده رتبه ی دوم جنگ ، حوادث طبیعی و غیر طبیعی از عوامل سوم و عوارض بیماری های ژنتیکی از جمله منگلیسم ، عقب ماندگی هیدروسفال و چسبندگی مادرزادی مهره ها بوده موردی هم از یک جراحی مغز در 5 هزار سال قبل از میلادی در شهر سوخته دیده شده .
آداب و نحوه ی دفن مردگاناهالی شهر سوخته مردگان خود را به حالت چمباتمه در گوری می گذاشتند و در کنار آن ها اشیایی قرار می دادند بعضی جسد هم پیدا شده که احتمال می دهند از دشمنان آن ها بوده و ساکنان شهر با فرو کردن شیئی نوک تیز در سر آن ها که « نحوه ی اعدام را نشان می دهد » او را کشته و سر و ته دفن کردند دلیل دفن سرو ته جسد این بوده که اهالی شهر سوخته به زندگی پس از مرگ اعتقاد داشتند و با دفن سرو ته این فرد خواسته اند تا او به شکل ناشایستی به دنیای بعدی برود در گورستان شهر سوخته سی تا چهل هزار گور وجود دارد که احتمالاً اسرار زیادی را در خود حفظ کرده اند .
قدیمی ترین تخته نرد جهان   به تازگی در گورستان شهر سوخته کشف شده که بسیار قدیمی تر از تخته نردی است که در گورستان سلطنتی در بین النهرین کشف شده این تخت نرد 60 مهره دارد و نقش ماری که 20 بار به دور خود حلقه زده و دمش را در دهان گرفته نقش بسته به نظر می رسد که چنین طرحی هم به موضوع های فرهنگی و فلسفی هند مربوط می شود چرا که چنین علامتی در فرهنگ هند به معنی مرکز انرژی های حیاتی در بدن انسان است این تخته نرد از چوب آبنوس به شکل مستطیل است چون آبنوس در سیستان و بلوچستان نمی روئید و مشخص است که از هند وارد شده است .

برگرفته شده از کتاب معماری ایران و شهرهای باستانی ایران